ไพล

• ไพลเป็นพืชสมุนไพรพื้นเมืองของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ พบกระจายพันธุ์ในประเทศไทย ลาว กัมพูชา เมียนมา และอินโดนีเซีย
• ในประเทศไทยพบได้ทุกภาค โดยเฉพาะบริเวณพื้นที่ชุ่มชื้นและพื้นที่เกษตรกรรม
• ไพลเจริญเติบโตได้ดีในดินร่วนซุยที่มีอินทรียวัตถุสูง ต้องการน้ำปานกลางและแสงแดดรำไรถึงแสงแดดจัด นิยมปลูกตามบ้าน สวนสมุนไพร และแปลงเกษตรผสมผสาน
• ในตำบลชากไทย อำเภอเขาคิชฌกูฏ จังหวัดจันทบุรี ไพลเป็นสมุนไพรที่นิยมปลูกไว้ใช้ประจำครัวเรือน โดยเฉพาะสำหรับทำลูกประคบและน้ำมันสมุนไพร

• ไพลเป็นไม้ล้มลุกอายุหลายปี มีเหง้าใต้ดินขนาดใหญ่ สีเหลืองอมส้ม มีกลิ่นหอมเฉพาะตัว
• ลำต้นเทียมสูงจากเหง้าในระดับดิน สูงประมาณ 1.2 เมตร
• ใบเป็นใบเดี่ยว รูปหอกยาว ปลายใบแหลม เรียงสลับกันตามลำต้น สีเขียวสด
• ดอกออกเป็นช่อจากเหง้าใกล้พื้นดิน กลีบดอกสีขาวอมเหลือง มีแต้มสีม่วงหรือสีส้มบริเวณกลีบปาก
• ส่วนที่นิยมใช้ทางยาคือเหง้าใต้ดิน ซึ่งมีสีเหลืองเข้มและมีกลิ่นหอม

• ใช้เป็นส่วนประกอบของลูกประคบสมุนไพร
• ใช้ผลิตน้ำมันไพล ครีม และบาล์มสมุนไพร
• ใช้ประกอบตำรับยาไทย
• ใช้ในพิธีกรรมหรือวัฒนธรรมแผนไทย
• ปลูกเป็นสมุนไพรประจำบ้านและแหล่งเรียนรู้ของชุมชน

ชาวบ้านตำบลชากไทยนิยมนำไพลเป็นสมุนไพรสำหรับบรรเทาอาการปวดเมื่อยจากการทำสวนผลไม้และงานเกษตรกรรม โดยนำเหง้าไพลมาทุบหรือตำผสมกับสมุนไพรอื่นทำลูกประคบ หรือหมักเป็นน้ำมันไพลสำหรับนวดรักษาอาการปวดเมื่อย ฟกช้ำ และปวดกล้ามเนื้อ ถือเป็นสมุนไพรที่มีบทบาทสำคัญในวิถีชีวิตและการดูแลสุขภาพของชุมชน

• Terpinen-4-ol
• Sabinene
• Cassumunins
• Curcuminoids
• น้ำมันหอมระเหย (Essential Oils)

ซึ่งมีฤทธิ์ต้านการอักเสบ ลดอาการปวด และต้านอนุมูลอิสระ

ไพลเป็นหนึ่งในสมุนไพรที่ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางในตำราการแพทย์แผนไทย โดยเฉพาะการใช้ภายนอกเพื่อบรรเทาอาการปวดและอักเสบ ปัจจุบันมีการพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์สุขภาพหลากหลายรูปแบบ เช่น น้ำมันไพล ครีมไพล เจลไพล และลูกประคบสมุนไพร ซึ่งได้รับความนิยมทั้งในประเทศไทยและต่างประเทศ

เนื้อหาบนหน้านี้ถอดความจากบัตรข้อมูลฉบับพิมพ์ของโครงการ รายการที่กำกับว่า “รอตรวจสอบ” เป็นแหล่งค้นคว้าที่รวบรวมไว้ชั่วคราวเพื่อให้ผู้เชี่ยวชาญใช้เทียบเคียง ยังไม่ถือเป็นการรับรองสรรพคุณ

• ต้นฉบับโครงการคู่มือสมุนไพรภูมิปัญญาท้องถิ่นตำบลชากไทย พ.ศ. 2569
• รอตรวจสอบผลการค้นงานวิจัย PubMed: Zingiber montanum (J.Koenig) Link ex A.Dietr. (ชื่อพ้อง: Zingiber cassumunar Roxb.) ↗