หนุมานประสานกาย

• หนุมานประสานกายเป็นพืชสมุนไพรพื้นเมืองของประเทศไทยและประเทศในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ พบได้ในป่าดิบชื้น ป่าดิบแล้ง และป่าเบญจพรรณ โดยเฉพาะในพื้นที่ที่มีความชื้นสูงและมีร่มเงาจากไม้ใหญ่
• ในประเทศไทยพบกระจายอยู่หลายภูมิภาค โดยเฉพาะภาคตะวันออก ภาคกลาง และภาคใต้ สามารถพบได้ในพื้นที่ธรรมชาติและสวนป่าพรรณของชุมชน พื้นที่ตำบลชากไทย อำเภอเขาคิชฌกูฏ จังหวัดจันทบุรี ซึ่งมีสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมต่อการเจริญเติบโตของพืชชนิดนี้

• หนุมานประสานกายเป็นไม้พุ่มรอเลื้อยหรือไม้พุ่มขนาดเล็ก สูงประมาณ 1–3 เมตร แตกกิ่งก้านจำนวนมาก
• ใบเป็นใบประกอบแบบนิ้วมือ มีใบย่อย 3–7 ใบ เรียงแผ่ออกจากจุดเดียวกัน ลักษณะคล้ายฝ่ามือ ใบสีเขียวเข้ม ผิวใบเรียบเป็นมัน
• ดอกออกเป็นช่อที่ปลายกิ่งหรือช่อกระจุก ร่มสีขาว มีกลิ่นหอมอ่อน ๆ
• ผลมีขนาดเล็ก รูปทรงกลม เมื่อสุกมีสีม่วงดำ

• ปลูกเป็นสมุนไพรประจำบ้าน
• ใช้เป็นไม้ประดับในสวนสมุนไพร
• ใช้ประกอบตำรับยาพื้นบ้าน
• ใช้เป็นพืชเรียนรู้ในแหล่งเรียนรู้ชุมชน
• เป็นพืชที่มีคุณค่าทางภูมิปัญญาไทย

ชาวบ้านในตำบลชากไทยนิยมนำหนุมานประสานกายไว้บริเวณบ้านและสวนสมุนไพร เนื่องจากเชื่อว่าเป็นสมุนไพรที่ช่วยรักษาอาการปวดเมื่อยและเส้นเอ็น โดยเฉพาะแผลสด และอาการฟกช้ำจากการทำงานในสวนผลไม้ ในอดีตมักนำมาตำพอกแผลหรือมาผสมต้มดื่มเพื่อช่วยขับเป็นสมุนไพรใกล้ตัวที่มีบทบาทสำคัญในวิถีชีวิตชนบทของภาคตะวันออก

• Flavonoids
• Saponins
• Triterpenoids
• Phenolic Compounds

ซึ่งมีรายงานว่ามีฤทธิ์ต้านการอักเสบ ต้านอนุมูลอิสระ และช่วยส่งเสริมกระบวนการสมานแผล

หนุมานประสานกายเป็นสมุนไพรที่ได้รับการยอมรับในภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยมาอย่างยาวนาน โดยเฉพาะการใช้รากหรือทั้งต้นในการบรรเทาอาการปวดเมื่อย ขับลม และช่วยเสริมเส้นเอ็นและระบบ และโครงการอนุรักษ์พืชสมุนไพรทั่วประเทศ เนื่องจากเป็นพืชที่ปลูกง่ายและใช้ประโยชน์ได้หลากหลาย

เนื้อหาบนหน้านี้ถอดความจากบัตรข้อมูลฉบับพิมพ์ของโครงการ รายการที่กำกับว่า “รอตรวจสอบ” เป็นแหล่งค้นคว้าที่รวบรวมไว้ชั่วคราวเพื่อให้ผู้เชี่ยวชาญใช้เทียบเคียง ยังไม่ถือเป็นการรับรองสรรพคุณ

• ต้นฉบับโครงการคู่มือสมุนไพรภูมิปัญญาท้องถิ่นตำบลชากไทย พ.ศ. 2569
• รอตรวจสอบผลการค้นงานวิจัย PubMed: Schefflera leucantha R. Vig. ↗