หย่อง

• หย่องเป็นพืชเถาเลื้อย พบได้ตามป่าดิบชื้น ป่าเบญจพรรณ และตามแนวป่าโปร่ง
• ในประเทศไทยพบได้ทุกภาค โดยเฉพาะภาคตะวันออก ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และภาคใต้ พบขึ้นตามต้นไม้ใหญ่ พื้นที่ชุ่มชื้น และตามชายป่า
• ในตำบลชากไทย อำเภอเขาคิชฌกูฏ จังหวัดจันทบุรี พบหย่องได้ในพื้นที่ป่าชุมชน และแหล่งสมุนไพรของชุมชน มีการนำมาใช้ประโยชน์ด้านสมุนไพรและอาหารพื้นบ้าน

• หย่องเป็นพืชเถาเลื้อยเนื้อแข็ง มีเถากลม เลื้อยพันตามต้นไม้หรือพืชอื่น
• ใบเป็นใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปหัวใจหรือรูปรี ปลายแหลม โคนใบเว้า ขอบเรียบ แผ่นใบบาง
• ดอกออกเป็นช่อเล็ก ๆ ตามซอกใบ สีเหลืองอ่อน
• ผลเป็นผลกลม เมื่อสุกสีแดง ภายในมีเมล็ด 1–2 เมล็ด
• รากและเถามีน้ำยางใส เนื้อในสีขาว

• ใช้เป็นสมุนไพรพื้นบ้าน
• ช่วยขับถ่ายและระบาย
• ใช้เป็นยาระบายอ่อน ๆ ตามภูมิปัญญาท้องถิ่น
• ใช้ประกอบตำรับยาไทยบางชนิด
• ปลูกเป็นพืชสมุนไพรในสวนสมุนไพรชุมชน

ชาวบ้านตำบลชากไทยนิยมใช้ “หย่อง” เป็นสมุนไพรพื้นบ้านในการช่วยขับถ่าย และบำรุงธาตุอ่อน ๆ โดยจะนำรากหรือเถาสดมาต้มดื่ม เน้นใช้ในสรรพะอ่อน ๆ แต่ช่วยให้ถ่ายสะดวกขึ้น สะท้อนถึงภูมิปัญญาการใช้พืชท้องถิ่นในการดูแลสุขภาพอย่างเป็นธรรมชาติ

• พบสารกลุ่มอัลคาลอยด์ (Alkaloids),

ฟีนอลิก (Phenolics), ฟลาโวนอยด์ (Flavonoids) และเส้นใย (Fiber) สูง ซึ่งมีส่วนช่วยในการขับถ่ายและระบาย

หย่องเป็นสมุนไพรที่หาได้ในท้องถิ่น ใช้รักษาอาการท้องผูกและช่วยให้ระบบขับถ่ายทำงานได้ดีขึ้น เป็นองค์ความรู้ดั้งเดิมที่สืบทอดกันมา ช่วยลดการพึ่งพายาแผนปัจจุบันและสร้างความมั่นคงด้านสุขภาพให้กับคนในชุมชนอย่างยั่งยืน

เนื้อหาบนหน้านี้ถอดความจากบัตรข้อมูลฉบับพิมพ์ของโครงการ รายการที่กำกับว่า “รอตรวจสอบ” เป็นแหล่งค้นคว้าที่รวบรวมไว้ชั่วคราวเพื่อให้ผู้เชี่ยวชาญใช้เทียบเคียง ยังไม่ถือเป็นการรับรองสรรพคุณ

• ต้นฉบับโครงการคู่มือสมุนไพรภูมิปัญญาท้องถิ่นตำบลชากไทย พ.ศ. 2569
• รอตรวจสอบผลการค้นงานวิจัย PubMed: Tiliacora triandra (Colebr.) Diels ↗