กระวาน

• กระวานเป็นพืชสมุนไพรพื้นเมืองที่พบในป่าดิบชื้นของประเทศไทยและประเทศในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยพบมากในภาคตะวันออก โดยเฉพาะจังหวัดจันทบุรี ตราด และสระแก้ว รวมถึงพื้นที่ที่มีสภาพร่มรื่นและมีความชื้นสูง กระวานเจริญเติบโตได้ดีในพื้นที่ร่มรำ มีความชื้น ดินร่วนซุยหรือดินร่วนวัตถุอุดมสมบูรณ์ มักพบขึ้นเป็นกลุ่มตามพื้นป่าใกล้ลำธารหรือบริเวณเชิงเขา ในตำบลชากไทย อำเภอเขาคิชฌกูฏ สามารถพบกระวานได้ในพื้นที่ป่าธรรมชาติและสวนสมุนไพรของชุมชน

• กระวานเป็นไม้ล้มลุกอายุหลายปี มีเหง้าใต้ดินแตกกอแน่น ลำต้นเทียมเกิดจากกาบใบซ้อนกัน สูงประมาณ 2–4 เมตร ใบเป็นใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปใบหอกยาว ปลายใบแหลม สีเขียวเข้ม ผิวใบเรียบ
• ดอกออกเป็นช่อแทงจากเหง้าใกล้ผิวดิน กลีบดอกสีขาวหรือขาวอมเหลือง มีแต้มสีชมพูหรือม่วงบริเวณกลีบปาก
• ผลเป็นผลแห้ง รูปกลมหรือรี มีสีน้ำตาลอมเหลือง เมื่อแก่ภายในมีเมล็ดจำนวนมาก มีกลิ่นหอมฉุนเฉพาะตัว

• ใช้เป็นเครื่องเทศในการประกอบอาหาร
• ใช้แต่งกลิ่นขนมและเครื่องดื่ม
• ใช้เป็นวัตถุดิบในอุตสาหกรรมยาและผลิตภัณฑ์สมุนไพร
• เป็นพืชเศรษฐกิจที่สร้างรายได้ให้ชุมชนในภาคตะวันออก

• ช่วยขับลม แก้ท้องอืด ท้องเฟ้อ
• บรรเทาอาการแน่นจุกเสียด
• ช่วยกระตุ้นการย่อยอาหาร
• แก้คลื่นไส้อาเจียน
• ขับเสมหะและบรรเทาอาการไอ
• ช่วยเจริญอาหาร
• ใช้เป็นส่วนประกอบในตำรับยาธาตุ และยาหอมของแพทย์แผนไทย

กระวานเป็นสมุนไพรที่มีความผูกพันกับวิถีชีวิตของชุมชนในพื้นที่เขาคิชฌกูฏมาอย่างยาวนาน ชาวบ้านนิยมใช้เป็นสมุนไพรพื้นบ้าน หรือปลูกไว้ในสวน เพื่อนำมาตากแห้ง ใช้เป็นเครื่องเทศและยาพื้นบ้าน โดยเฉพาะการนำมาขับลม แก้อาการท้องอืด ท้องเฟ้อ และบำรุงธาตุ นอกจากนี้ยังเป็นพืชที่สะท้อนความอุดมสมบูรณ์ของผืนป่าภาคตะวันออกและเป็นส่วนหนึ่งของภูมิปัญญาการใช้ทรัพยากรธรรมชาติอย่างยั่งยืนของชุมชนตำบลชากไทย

พบสารสำคัญในน้ำมันหอมระเหย (Essential Oils) ได้แก่ 1,8-Cineole, α-Terpineol, Camphor, Borneol, Limonene รวมถึงสารกลุ่มฟลาโวนอยด์ (Flavonoids) และสารประกอบฟีนอลิก (Phenolic Compounds) ที่มีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ ช่วยลดการอักเสบ และส่งเสริมการทำงานของระบบทางเดินอาหาร