ระกำ

• ระกำเป็นพืชพื้นเมืองของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ พบกระจายพันธุ์ในประเทศไทย มาเลเซีย และอินโดนีเซีย ในประเทศไทยพบมากในภาคตะวันออก โดยเฉพาะจังหวัดจันทบุรี ตราด และระยอง ซึ่งมีสภาพภูมิอากาศร้อนชื้นและมีปริมาณน้ำฝนสูงตลอดปี
• ระกำเจริญเติบโตได้ดีในพื้นที่ชุ่มชื้น ดินร่วนปนทราย หรือดินร่วนที่มีอินทรียวัตถุสูง มักพบตามเชิงเขา ป่าดิบชื้น ริมลำธาร และสวนผลไม้ ในตำบลชากไทย อำเภอเขาคิชฌกูฏ สามารถพบระกำได้ทั้งในพื้นที่ธรรมชาติและสวนเกษตรผสมผสานของชุมชน

• ระกำเป็นพืชตระกูลปาล์ม แตกกอเป็นพุ่มขนาดใหญ่ ลำต้นสั้นอยู่ใต้ดินหรือเหนือดินเพียงเล็กน้อย
• ใบเป็นใบประกอบแบบขนนก เรียงเวียนรอบต้น มีความยาว 3–6 เมตร
• ก้านใบและกาบใบมีหนามแข็งสีดำปกคลุมทั่ว
• ดอกออกเป็นช่อบริเวณโคนต้น แยกต้นตัวผู้และต้นตัวเมีย
• ผลออกเป็นทะลาย ผลรูปไข่หรือรูปรี เปลือกผลมีเกล็ดสีน้ำตาลแดงคล้ายหนังงู เมื่อสุกมีเนื้อสีเหลืองนวล รสเปรี้ยวอมหวาน มีกลิ่นเฉพาะตัว

• ผลสุกรับประทานสด
• ใช้แปรรูปเป็นน้ำผลไม้ แยม และผลไม้แช่อิ่ม
• ใช้ประกอบอาหารพื้นบ้าน เช่น น้ำพริกระกำ หรือแกงระกำ
• ปลูกเป็นพืชเศรษฐกิจในสวนผลไม้ภาคตะวันออก
• ใช้เป็นแนวรั้วธรรมชาติเนื่องจากมีหนามจำนวนมาก

ชาวบ้านในตำบลชากไทยนิยมปลูกระกำร่วมกับไม้ผลเศรษฐกิจอื่น ๆ เช่น ทุเรียน มังคุด และลองกอง โดยผลระกำนำมารับประทานสดและแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ชุมชน นอกจากนี้ยังมีการใช้รากและส่วนต่าง ๆ ของต้นตามภูมิปัญญาพื้นบ้านเพื่อบรรเทาอาการไข้และดูแลสุขภาพเบื้องต้น ระกำจึงเป็นทั้งพืชอาหาร พืชเศรษฐกิจ และสมุนไพรที่มีคุณค่าต่อวิถีชีวิตของชุมชนภาคตะวันออก

ผลระกำอุดมไปด้วยวิตามินซี ใยอาหาร แคลเซียม ฟอสฟอรัส และสารประกอบฟีนอลิก ซึ่งมีคุณสมบัติช่วยต้านอนุมูลอิสระ ส่งเสริมระบบภูมิคุ้มกัน และช่วยในการทำงานของระบบทางเดินอาหาร

ระกำเป็นทั้งพืชอาหาร พืชเศรษฐกิจ และสมุนไพรที่มีคุณค่าต่อวิถีชีวิตของชุมชนภาคตะวันออก สะท้อนภูมิปัญญาการใช้ทรัพยากรธรรมชาติอย่างยั่งยืนของชุมชนตำบลชากไทย

เนื้อหาบนหน้านี้ถอดความจากบัตรข้อมูลฉบับพิมพ์ของโครงการ รายการที่กำกับว่า “รอตรวจสอบ” เป็นแหล่งค้นคว้าที่รวบรวมไว้ชั่วคราวเพื่อให้ผู้เชี่ยวชาญใช้เทียบเคียง ยังไม่ถือเป็นการรับรองสรรพคุณ

• ต้นฉบับโครงการคู่มือสมุนไพรภูมิปัญญาท้องถิ่นตำบลชากไทย พ.ศ. 2569
• รอตรวจสอบผลการค้นงานวิจัย PubMed: Salacca wallichiana (Mart.) Voss ↗